Paul Vleminckx vond in het Dijleland de ideale plek voor een wijndomein. De zand-leembodem met een kalk ondergrond is zeer geschikt voor het verbouwen van de Chardonnay druif. Sinds de 12de eeuw worden in de gemeentes Heverlee, Oud-Heverlee, Blanden en Vaalbeel reeds "wyngaerten" vermeld en duiken toponiemen op zoals "wijnberg". Bovendien worden de percelen van het wijndomein beschermd door het Meerdaalwoud.

Na een analyse van de bodem en het microklimaat door Franse deskundigen ging het bedrijf Chardonnay Meerdael van start in 1994 met 21.000 Chardonnay stokken. Met succes want er volgende al snel 39.000 extra stokken waaronder een 500 tal stokken Pinot Noir en Pinot Meunier. Alle druiven worden ter plaatste verwerkt volgens de schuimwijn traditie maar met moderne hulpmiddelen.

Interview met Laurens Vleminckx van Chardonnay Meerdael 

Hoe is het verhaal van Chardonnay Meerdael begonnen?

"Het verhaal van Chardonnay Meerdael is gestart in 1994, met mijn vader en moeder. Mijn vader had altijd al interesse in wijn en mijn moeder was bevriend met iemand die voor een champagnehuis in Frankrijk werkte. Zo ontstond het idee om daar een kijkje te gaan nemen en vervolgens hier als een van de eersten in België te starten met mousserende wijn van het type blanc de blancs.

Voor onze wijn gebruiken we uitsluitend chardonnaydruiven. We kozen voor typische Franse chardonnayklonen die goed gedijen in een koeler klimaat, zoals in de Champagnestreek. Het klimaat hier was redelijk gelijkaardig en ook de bodem bleek heel geschikt. Uit onderzoek bleek bovendien dat op deze percelen al in de 14de en 15de eeuw druiven stonden. Dat bevestigde voor ons dat we hier op de juiste plek zaten."

In 1994 stond de Belgische wijnbouw nog in de kinderschoenen. Waarom geloofden jullie er toch in?

"We zagen dat het klimaat het mogelijk maakte om in België druiven te telen. In het Hageland gebeurde dat toen bijvoorbeeld al, al werkten ze daar vooral met Duitse druivenrassen.

De tijd was rijp om met Franse druivenrassen aan de slag te gaan. De combinatie van het klimaat en onze kalkrijke bodem maakte chardonnay een logische keuze."

Wat maakt het Dijleland zo geschikt voor jullie chardonnay?

"Er is hier veel water aanwezig in de ondergrond. Daarnaast biedt het Meerdaalwoud bescherming tegen stevige windstoten en zorgt het mee voor een bijzonder microklimaat rond de wijngaard.

Het bos helpt ons op een natuurlijke manier. Vanuit het woud komen roofmijten naar de wijngaard die schadelijke insecten aanpakken.

Ook de bodem draagt bij aan de uiteindelijke smaak van de wijn. Je hebt de eigenschappen van de chardonnaydruif zelf, maar daarnaast spelen de kalk en andere mineralen in de ondergrond en het water dat de plant opneemt een rol."

Hoe maken jullie van de druiven uiteindelijk Chardonnay Meerdael?

"Na de oogst worden de rijpe druiven eerst geperst. Het sap gaat in tanks en wordt geklaard. Daarna begint de gisting, waarbij de suikers in het druivensap worden omgezet in alcohol.

Om de wijn zachter te maken, volgt er nog een melkzuurvergisting. Daarna wordt de wijn verder geklaard en gekoeld en uiteindelijk gefilterd.

De wijnen uit de verschillende tanks komen vervolgens samen in één groot mengvat. Voor we bottelen voegen we opnieuw gist en suiker toe. Zo ontstaat een tweede gisting in de fles. Omdat die fles gesloten is, kan het koolzuurgas niet ontsnappen en lost het op in de wijn. Zo ontstaan de bubbels."

Waarom is die tweede gisting op fles zo belangrijk?

"Door die tweede gisting verloopt de vorming van het koolzuurgas heel homogeen. Het gas lost mooi op in de wijn en komt later zachtjes vrij. Daardoor krijg je kleine, fijne belletjes.

De gist draagt ook bij aan de smaak. Daarom laten we de flessen drie jaar horizontaal en in het donker liggen.

Daarna worden de flessen gedraaid in een remueur zodat de gistrest zich in de hals verzamelt. Bij het degorgeren worden de onderste centimeters van de flessenhals bevroren. Wanneer je de fles vervolgens opent, schiet het bevroren stukje met de gistrest eruit. Zo houden we een heldere mousserende wijn over."

Waaraan herken je Chardonnay Meerdael in het glas?

"Een typische smaak is die van groene appel, zoals Granny Smith, met brioche in de afdronk. Dat is heel karakteristiek voor onze Chardonnay Meerdael en komt ieder jaar opnieuw terug.

Het is een heel frisse en fruitige wijn, maar tegelijk heb je die typische zachtheid. Die combinatie maakt hem voor ons herkenbaar."

Wat doen jullie vandaag nog zoals vroeger en wat is gemoderniseerd?

"De stappen in het productieproces zijn grotendeels hetzelfde gebleven. Vanaf het moment dat de druiven in de pers gaan, wordt de wijn gemaakt op een gelijkaardige manier als vroeger. Het proces is ondertussen wel veel meer geautomatiseerd.

Zo kunnen we de temperatuur tijdens de vergisting veel beter regelen. Ook op het vlak van energie is er veel veranderd. De energie die we nodig hebben voor onder andere het koelen en stockeren komt nu van onze zonnepanelen.

De grootste veranderingen zie je eigenlijk in de wijngaard zelf. De technieken voor gewasbescherming zijn sterk gemoderniseerd. We gebruiken bijvoorbeeld een UVC-machine. Die belicht de planten met UVC-straling om hun natuurlijke weerbaarheid te stimuleren. Zo proberen we ze minder kwetsbaar te maken voor ziektes en voor nachtvorst in het voorjaar."

Chardonnay Meerdael is sinds 2020 erkend als traditioneel streekproduct. Wat betekent die erkenning voor jullie?

"Dat is voor ons heel belangrijk. We merken dat mensen bewust op zoek gaan naar Vlaamse streekproducten. De erkenning draagt daardoor bij aan de herkenbaarheid van ons product.

Daarnaast is er natuurlijk de traditie. Op dezelfde percelen in Oud-Heverlee en Vaalbeek werd eeuwen geleden al aan wijnbouw gedaan. Het label helpt om ook dat verhaal zichtbaar te maken."

Hoe kijken jullie naar de toekomst?

"We zullen verder moeten inzetten op innovatie en duurzaamheid, vooral met het oog op wat het klimaat brengt.

Er zullen nieuwe technieken nodig zijn om de wijngaard beter te beschermen tegen extreme hitte en langdurige droogte. Voor ons is het duidelijk dat we niet zomaar naar een andere druivensoort willen overstappen. Chardonnay Meerdael is chardonnay. We zullen dus andere oplossingen moeten zoeken om ons aan de veranderende omstandigheden aan te passen."