Productfiche

• Herkomst: West-Vlaanderen
• Type product: vleeswaren, geleiproduct
• Ingrediënten: vlees van kip, konijn, kalf; gelei; zure toets (citroen, witte azijn of azijn)

Recept potjesvlees teruggevonden in kookboeken van de 15de eeuw

Voor de oudste geschiedenis van potjesvlees kijkt men naar de oudste kookboeken (15de eeuw) en wordt de link gelegd met “geley”-gerechten waarbij een gelei werd gemaakt van lams-, kalfs- en/of varkenspoten;  het gerecht werd afgewerkt met kip en konijn. Het mengen van verschillende vleessoorten komt in deze periode  wel vaker voor.

Zowel in het Frans als in het Nederlands vinden we deze vroege recepten terug, bijvoorbeeld voor het Frans in een eind 15de eeuwse gedrukte kookboek “Le Viandier de Taillevant” bewaard in het Vaticaan; in het Nederlands vinden we gelijkaardige recepten terug in “Een notabel boecxken van cokeryen” uit 1514 gerukt te Brussel.



Dirk De Prins en Nest Mertens leggen in hun boek “De Belgische keuken” (1995) ook een link met de Spaanse bezetting van België in de 16de eeuw. Een zelfde type gerecht waarbij vis of vlees gemarineerd wordt in azijn en citroensap vind je overal terug waar de Spanjaarden langskwamen, t.e.m. Zuid-Amerika waar we het in het trendy “ceviche” herkennen. De link met het Waalse “escavèches”, een koude, zure bereiding op basis van riviervis is duidelijk. Potjesvlees als zuur geleigerecht zou dan ook een lokale variant kunnen zijn.

Potjesvlees doorheen de eeuwen

De know-how werd sinds eeuwen bewaard door huisvrouwen uit de Westhoek en groeide uit tot een heus kermisgerecht. Het gebruik van kip, konijn en kalfsvlees wijst op een feestelijke bereiding die de gewone man zich in de 19de en tot na WOII maar een of twee maal per jaar kon veroorloven. Als zomers kermisgerecht had het zijn voordelen: het kon in grote hoeveelheden op voorhand gemaakt worden en de toevoeging van “zuur” maakte het fris en verhoogde de bewaarbaarheid.

De lokale slagers namen dit recept over na WOII en boden het Potjesvlees uit de Westhoek BGA aan in hun winkels. Hierdoor kon het gerecht evolueren van een kermisgerecht naar een verfijnd charcuterie product dat zowel als broodbeleg als als maaltijd het hele jaar aangeboden wordt. Dit zowel door slagers als door vleeswarenproducenten.

De Orde van het Potjesvlees uit de Westhoek

Een tiental beenhouwers uit de Westhoek hebben de handen in elkaar geslagen en richtten de Orde van het Potjesvlees uit de Westhoek op. Die Orde deed een aanvraag voor een Vlaamse erkenning en heeft die verkregen. 

En over potjesvlees maken gesproken, wat zijn de ingrediënten? Wat dat betreft kunnen we verklappen dat potjesvlees in Vlaanderen de 3 K’s bevat: kip (maximum 70%), konijn (minimum 15%) en kalf (minimum 15%). Het witte vlees zit in een smaakvolle gelei waaraan een toets zuur, door middel van citroen, witte wijn en of azijn, wordt toegevoegd.

Voluit voor de Europese erkenning

De Orde van het Potjesvlees uit de Westhoek ging voluit voor een Europese BGA erkenning. In januari 2015 werd de BGA erkenning dan ook een feit en werd "potjesvlees uit de Westhoek BGA" opgenomen tussen de andere Europese streekproducten.

Waar kan je potjesvlees kopen?

Benieuwd naar deze eeuwenoude specialiteit? Onderaan deze pagina vind je alvast de contactgegevens van de leden van de Orde van het Potjesvlees uit de Westhoek. Aarzel niet om hen te contacteren voor bestellingen en/of meer informatie over dit streekproduct.